Kultura Jevreja u Vojvodini

share on:

Drugi u nizu članaka, u okviru projekta „Multikul“, koji se bavi Jevrejima u Vojvodini posvećujemo kulturi i organizaciji ovog naroda u našoj ravnici. Njihov život određen je Torom − Petoknjižjem. Pored tog, najvažnijeg spisa, postoje mnogobrojna druga naknadna tumačenja Tore koja su proširivala pravila o ponašanju u životu, radu i prilikom obreda. Najpoznatiji takav spis je Talmud, a da bi se svi verski propisi zasnovani na Tori i Talmudu pojednostavili i da bi Jevreji koji drže do vere znali koje običaje obavezno moraju poštovati, jedan učeni rabin napisao je knjigu s naslovom Postavljeni sto.

Jevreji su tokom dve hiljade godina provedenih u tuđim zemljama, bili u prilici da prihvataju običaje i tradiciju mesta u kojima su živeli. Vremenom, ti običaji su dobijali snagu zakona. Tako se dogodilo da su Jevreji u migraciji prihvatali ne samo običaje mesta u koja su se doseljavali, već su čuvali i običaje iz prethodnih sredina.

Aškenaski Jevreji su nosioci srednjoevropske i istočnoevropske kulture, običaja i jezika. Pored hebrejskog, koji se primenjivao u verskoj službi i literaturi, ti Jevreji su govorili nemački, mađarski i jidiš jezik, koji nije ništa drugo do varijanta nemačkog s primesama hebrejskog i slovenskih jezika. Piše se hebrejskim slovima. Aškenazi su tokom vekova koje su proveli u Evropi, pretrpeli velike pogrome i teror ne samo na teritoriji Austrije i Poljske nego i Ukrajine i Rusije, što je uticalo na njihovu zatvorenost, izolovanost i nepoverenje.

Kako su aškenaski Jevreji živeli u našim krajevima zavisilo je od više faktora. Pre svega od odnosa države i vlasti prema njima, zatim od toga da li im je bilo dozvoljeno naseljavanje u gradovima ili u selima, da li su smeli da poseduju kuće, odnosno zemlju, da li im je bilo dozvoljeno da se žene i stvaraju potomstvo, kojim poslovima su smeli da se bave, koliki porez su morali da plaćaju itd. S emancipacijom i priznavanjem građanskih prava i sloboda Jevrejima, oni se naglo uključuju u društveni život sredine ukojoj žive. Tako se običaji i tradicija gube i napuštaju, a Jevreji se brže uklapaju u sredinu u kojoj žive.

Jevrejska opština u Novom Sadu bila je aškenaska, a tokom vremena je dobila obeležja neološkog pravca. Član jevrejske zajednice može postati svako čiji je predak (baba ili deda) ili jedan od roditelja (otac ili majka) bio Jevrejin. U Opštini je rad organizovan kroz razne sekcije i organizacije.

Kulturne delatnosti tj. kulturni život jevrejske zajednice odvija se u okviru priredbi koje organizuje Jevrejska opština, zatim horskih i folklornih nastupa, održavanja tematskih večeri u art klubu, izložbi, gostovanja, organizovanje tečajeva hebrejskog jezika, a na raspolaganju je i biblioteka. Od članova opštine saznajemo da su koncerti i proslave veoma posećeni kako od članova opštine tako i od građana Novog Sada, a dokaz kvaliteta ovih kuturnih društava jesu razna priznanja kako kod nas tako I u inostranstvu. Tečajevi hebrejskog jezika posećeni su dosta od strane mlađe populacije, i organizovani su isključivo za članove zajednice.

Ove i mnoge druge aktivnosti pomogle su jevrejskoj zajednici da do danas sačuva svoju kulturnu baštinu u kojoj, kao što vam je poznato, uživa I dobar broj naših sugrađana.

Autor: explorenovisad.rs