Slovački doprinos vojvođanskoj kulturi

share on:

S obzirom na enormno veliku posećenost koju je naš portal zabeležio zahvaljujući članku o istoriji slovačke nacionalne zajednice, sa velikim zadovoljstvom nastavljamo ovaj projekat podržan od strane Pokrajinskog sekretarijata za kulturu, javno informisanje i odnose sa verskim zajednicama i to člankom koji će vama, dragi čitaoci, približiti kulturu slovaka u Vojvodini.

O organizovanom kulturnom životu ovdašnjih Slovaka u prošlosti i danas može se govoriti u slučaju trideset šest geografskih mesta, koja se nalaze u sva tri vojvođanska regiona – u Bačkoj, Banatu i Sremu. Najveći centri slovačke zajednice u Srbiji danas su Bački Petrovac u Bačkoj, Stara Pazova u Sremu i Kovačica u Banatu. U poslednje vreme, koordinacija slovačke kulturne infrastrukture vrši se iz Novog Sada, koji predstavlja svojevrsni administrativni centar manjinskih ustanova i institucija u Vojvodini. Među najvažnije ustanove kulture danas neosporno spadaju Galerija Zuske Medveđove i Galerija Karola Miloslava Lehotskog u Petrovcu, Matica slovačka u Srbiji, Galerija naivne umetnosti u Kovačici, Muzej vojvođanskih Slovaka, Slovačko vojvođansko pozorište, Slovački izdavački centar, Biblioteka “Šćefan Homola” i mnoge druge. Najmlađa ustanova kulture je Zavod za kulturu vojvođanskih Slovaka (2008), čiji je cilj da implementira politiku očuvanja, unapređenja i razvoja slovačke vojvođanske kulture u najširim okvirima.

Kulturna mapa koja prikazuje 33 mesta u Srbiji koje naseljavaju Slovaci. Svako mesto sadrži relevantne istorijske i geografsko-demografske činjenice a posebno naglašava specifičnosti sredine kao i njegovu turističku ponudu.

Slovačka kultura je oduvek bila jedinstvena. To se pre svega odnosi na likovnu umetnost – naivno slikarstvo po kojem su Slovaci poznati. U centru slovačke naivne umetnosti, Kovačici, od pedesetih godina 20. veka stvaraju se dela inspirisana slovačkim običajima, životom na selu i tradicijom. Najistaknutiji slovački naivni slikari su Martin Jonaš (1924–1996) i Zuzana Halupova (1925–2001), oboje rodom iz Kovačice, koji su svojim delima ostvarili veliki uspeh ne samo u našoj zemlji, već i na brojnim izložbama u svetu. Osnivanjem galerije naivne umetnosti „Galerija Babka“ 1991. godine, Kovačica nastavlja da okuplja naivne umetnike, koji danas u ovom mestu ima preko 40.

Pozorišni amaterizam slovačke nacionalne zajednice je veoma razvijen. Najpoznatije pozorište u Vojvodini koje izvodi predstave na slovačkom jeziku je Pozorište “Vladimir Hurban Vladimirov” sa scenama u Bačkom Petrovcu, Kovačici i Staroj Pazovi. Ovo pozorište vrši ulogu profesionalnog pozorišta za slovačku narodnost u Vojvodini.

Kada govorimo o kulturi vojvođanskih Slovaka, u današnje vreme pod nazivom festival podrazumevamo najveće smotre koje za slovačku zajednicu u Srbiji predstavljaju svečani događaj i svojevrsne centre društvenih dešavanja.

U tom smislu godina kod vojvođanskih Slovaka počinje Susretima u pivničkom polju, gde dolaze izvođači slovačke izvorne pesme iz cele Vojvodine, obučeni u najlepše narodne nošnje, a festival posećuju i brojni ljubitelji izvornih slovačkih pesama. Zimski period završava se Smotrom slovačkih pozorišnih ansambala, koja svake godine menja mesto održavanja, kao i festivalom Pozorišne inscenacije autora sa Donje zemlje, koji se održava u Pivnicama.

U proleće imaju mogućnost da se predstave izvođači klasičnih muzičkih žanrova na manifestaciji Prolećne note u Bačkom Petrovcu, a kasnije se na amfiteatru u Gložanu ili u nekom drugom slovačkom mestu, održava najveći muzičko-folklorni festival „Tancuj, tancuj…“.

Letnji raspust počinje na kisačkom bajkovitom zamku, na festivalu „Zlatá brána“ gde deca izvode folklorne koreografije, narodne igre, scenski prilagođene dečije igre, pesme i sl.

Prvi vikend u avgustu namenjen je za druženje na Slovačkim narodnim svečanostima. Iako to nije samo muzička, odnosno folklorna manifestacija, možemo slobodno reći da se u okviru Svečanosti predstavlja najkvalitetniji sadržaj koji je u ovim oblastima nastao tokom godine.

Festivalska godina se završava najmlađom manifestacijom, Festivalom lirskih pesama koji podržava Radio Vojvodina, a stoga se festival održava u Studiju M novosadskog radija.

Zahvaljujući konstantnom delovanju na polju kulture, Slovake danas poznaju kao zajednicu, koja duboko uvažava svoje korene, čuva tradicije na koje je s pravom ponosna, i samouvereno razvija nove stvaralačke potencijale.

Takođe, Slovaci su danas u punoj meri integrisani u celokupno društvo, te svojim specifičnim odlikama dopunjuju različitost kulturnih izraza multietničke Vojvodine i Srbije.

Autor: explorenovisad.rs